غار خرمنه‌سر

غار خرمنه‌سر از غارهای معروف استان زنجان است که در ارتفاعات 1600 متری خرمنه‌سر در شمال روستای شاه‌نشین در دل کوه‌ها واقع شده است. مسیر دسترسی به دهانه غار بسیار زیبا و با صفا بوده و برای رسیدن به آن باید از میان رودخانه پر آب و انبوه درختان زیتون و انجیر گذشت. در بررسی‌های باستان‌شناسی بر روی سفال‌هایی که از دهلیزهای این غار بدست آمده، روشن شده که غار خرمنه سر در دوره مختلف تاریخی، یکی پیش از تاریخ و دیگری پس از اسلام در قرن چهارم هجری،‌ زیستگاه انسان‌ها بوده است، ولی نشانه‌ای از تمدن کهن خاصی که مربوط به پیش از تاریخ باشد، در آن یافت نشده است.

سنگ‌های آهکی که به صورت ستون‌های استالاکتیک و آویزه‌های استالاگمیت در این غار وجود دارند، منظره زیبایی به داخل غار داده‌اند. در فاصله 50 متری دهانه بزرگ غار حفره‌‍‌ای شبیه به دهانه چاه وجود دارد که برای ورود به این حفره باید به حالت خزیده و درازکش حرکت کرد. پس از ورود به داخل این حفره پر رمز و راز، دنیایی پر از دیدنی‌ها و شگفتی‌ها در برابر بازدیدکنندگان پدیدار می‌شود. کف دهلیزی که در غار وجود دارد،‌ شباهت زیادی به بنای بازارهای قدیمی داشته و چاه عمیقی در کف آن وجود دارد.

                            

روستای تشویر

روستای تشویر در 48 کیلومتری جنوب باختری رودبار و در یک منطقه کوهپایه ای و ییلاقی واقع شده است. این روستا با رودخانه قزل‌اوزن که از شمال خاوری آن می‌گذرد،‌ کوه قلعه پره در شمال باختری و کوه زکان در جنوب محصور شده است. این عارضه‌ها به همراه روستای تشویر یک منطقه زیبا و آباد را با چشم‌اندازهای زیبا به وجود آورده‌اند. وجود یک آتشکده بسیار قدیمی که گفته می‌شود به دوران پیش از اسلام مربوط می‌شود بر قدمت و دیرینگی این روستا گواهی می‌دهد.

                              

روستای شاه‌نشین

روستای تاریخی و ییلاقی شاه‌نشین در یک منطقه خوش آب و هوای کوهپایه‌ای و در میان دو رودخانه زیبای قزل‌اوزن (در جنوب) و شاه‌نشین (درباختر) واقع شده است. وجود کوه‌‌هایی در اطراف منطقه از جمله کوه فوشون و خرمن گله سر در شمال باختر روستا نقش اساسی و مهمی در آب و هوای مطلوب آن ایفا می‌کند. وجود غار معروف خرمنه‌سر در این روستا و همچنین مسجد قدیمی آن بر ارزش‌های تاریخی منطقه می‌افزاید.

                             

قلعه سانسیز

قدمت قلعه سانسیز که به گور قلعه نیز شهرت دارد، به دوره ساسانیان و دوره اسلامی می‌رسد. این قلعه تاریخی که بر روی تپه‌ای طبیعی واقع شده یکی از مناطق دیدنی شهرستان طارم است. شیب و دامنه تند این تپه دسترسی به قلعه را با دشواری همراه کرده است. قلعه سانسیز علاوه بر قدمت تاریخی از نظر طبیعی نیز در محیطی زیبا، در ساحل رودخانه زیبای قزل‌اوزن در کنار روستای سانسیز قرار گرفته‌است.

قلعه شمیران

این قلعه یکی از مناطق تاریخی طارم است که در قسمت طارم علیا واقع شده و دیرینگی آن به دوره‌های پیش از اسلام می‌رسد.                          

 

آتشکده تشویر

آتشکده تشویر یا سردخانه تشویر در روستای تشویر و در مسیر راه جاده سرخه دیزج به گیلان واقع شده است. برخی از پژوهشگران تشویر را به معنای جایگاه آتش دانسته و وجود بناهای موجود در روستای تشویر را به دوران پیش از اسلام و دوره ساسانیان نسبت می‌دهند. در سمت چپ جاده سرخه دیزج به گیلان،‌بناهایی به چشم می‌خورند که در میان گورستان واقع شده‌اند. پلان یکی از آن‌ها بصورت چهارضلعی و دیگری به صورت هشت ضلعی است. این بناها با شماره 983 به ثبت تاریخی رسیده و در فهرست آثار ملی ثبت شده ‌اند.

                                                                

آتشکده الزین

آتشکده الزین یا الیز بنایی در محدوده شهرستان طارم است که قدمت آن به دوره ساسانیان می‌رسد. این بنا در زمان ساسانیان مقدس بوده  وبه‌عنوان عبادتگاه مورد استفاده قرار می‌گرفته است. آتشکده الزین از سنگ و گچ ساخته شده و روی چهارتاقی سنگی در محوطه‌ای به نام قبرستان که قدمت آن به دوره‌های اسلامی ‌باز می‌گردد، قرار دارد. این بنا با شماره 985 در فهرست آثار ملی کشور به ‌ثبت رسیده است.            

                                                   

آتشکده گیلانکشه

بنای آتشکده گیلانکشه که در محدوده طارم واقع شده، تماما سنگی است و ساخت آن به قرون هفتم و هشتم هجری قمری نسبت داده می‌شود ولی به لحاظ اینکه گیلانکشه یک آتشکده بوده است می‌توان آن را دارای قدمت طولانی‌تری دانست.